KPSS Coğrafya Deneme Sınavı 18

Türkiye’de güneyden küzeye doğru gidildikçe gece ve gündüz arasındaki fark enlem etkisi ile ar­ tar. Haritada belirtilen merkezlerden Aydın diğerle­ rine göre daha güneyde olduğu için gece-gündüz arasındaki fark daha azdır.

Haritada belirtilen I numaralı yörede arazi kırılma sonucunda oluştuğu için çökme sonucunda olu­ şan ovalar (graben ovaları) yaygındır. Bu yörede dağlar doğu-batı yönünde uzanır, denizel etki ala­nı geniştir ve kışlar ılık geçer. Dağların yükseltisi 2500 metrenin altında olduğu için kalıcı kar (gün­cel buzul) bulunmamaktadır.

Haritanın ölçeğinden yararlanarak uzaklık hesap­ laması ve göl alan hesaplaması yapılabilir. Fiziki haritalar renklendirme yöntemi ile çizildikleri için her renk belli bir yükselti basamağını gösterir. Buna göre; Yeşil -> 0 m ile 500 m Sarı -> 500 m ile 1000 m Turuncu -» 1000 m ile 1500 m Kahverengi —► 1500 m üstündeki yükseltileri gös­ terir. Fiziki haritalarda illerin ve ovaların sınırları belirtilmediği için alan hesaplaması yapılamaz.

Türkiye’de rüzgâr aşındırma ve biriktirme şekille­ rinin bulunduğu yerler iç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'dur. Bu yerler genelde yağışı az, bitki örtüsü cılız, yer şekilleri bakımından düz ve sade yerlerdir.

Erzurum - Kars ve Ardahan Platosu'nun yükselti­ si çok fazla olduğu için buralarda yazlar serin ve yağışlı geçmektedir. Bunun dışında diğer platolar genelde yazları sıcak ve kurak geçer.

Atmosfer yerden yansıyan ışınlar ile ısındığı için yerden yükseldikçe sıcaklık her 100 m’de 0,5 C° azalır. Bu nedenle bir yamaç boyunca yükseldik­ çe bitkiler kuşaklar oluşturur, yüksek kesimlerde yağmur yerine daha çok kar yağışı görülür, yüksek kesimlerde maksimum nem daha azdır, Rize’de ise yağış rejimi düzenli, bulutlu gün sayısı fazla olduğu için güneşlenme süresi çok azdır.

Tundra toprakları tundra ikliminin görüldüğü bölge topraklarıdır. Yılın büyük bir bölümünde donmuş hâldedir. Yaz aylarında sadece yüzeyde ince bir tabaka hâlinde çözülür. Bu tür topraklar 70° en­ lemleri çevresinde görülür.

Türkiye’de son yıllarda doğum oranları azaldığı için nüfus artış hızı azalma eğilimindedir ve nü­ fusun yaş ortalaması yükselmektedir. Bu nedenle nüfusu artırma ve nitelik yönden geliştirme politikası benimsenmektedir.

Haritada verilen IV numaralı alan Doğu Karade­ niz'in iç kesimlerinde yer alan Bayburt ve Gü­ müşhane yöresidir. Bu yörede yer şekilleri dağlık, engebeli, tarım alanları dar, ulaşım zor, sanayi gelişmemiştir. Ayrıca yükselti etkisi ile sıcaklık or­talaması düşüktür. Bu nedenle nüfus bakımından seyrek yöredir.

Türkiye’de sanayi ve kentleşmenin artması, eğitim seviyesinin yükselmesi ve nüfus politikaları İle bir­ likte yıllar arasında doğum oranları değişmektedir. Son yıllarda doğum oranları azalma eğilimindedir.

Türkiye’de, Mera hayvancılığının yaygın olması Küçükbaş hayvancılığın yaygın olması Verimi düşük yerli ırkın yaygın olması Erken kesimlerin fazla olması Yem sanayisinin yetersiz olması Pazarlama ve desteklemenin yetersiz olması gibi özelliklerden dolayı hayvan sayısı fazla ancak verim düşüktür.

Bir tarım ürününün yoğun olarak yetiştirildiği yöre­ ye o ürünün tarım bölgesi denir. Buna göre; Pamuk tarım bölgesi Şanlıurfa, Tütün ve üzüm tarım bölgesi Manisa, Elma tarım bölgesi Niğde’dir.

Akdeniz kıyılarında iklim koşullarının elverişli ol­ masından dolayı ekonomik değeri yüksek tarım ürünleri genelde tercih edilmektedir. Bu nedenle buğday tarımı çok yaygın değildir. Çukurova’da sulama İmkânlarının gelişmesinden dolayı mısır tarımı yapılmaktadır.

Haritada V numaralı alanda bulunan enerji üretim türü hidroelektriktir.

Türkiye’nin en fazla ihracat yaptığı ülkeler sırasıy­ la şöyledir: 1 Almanya 2 İngiltere 3 Irak 4 İtalya 5 Fransa 6 İspanya 7 Suudi Arabistan 8 İran 9 Rusya

Batı Karadeniz taş kömürü havzası olduğu için Ka­rabük ve Zonguldak Ereğli’de demir-çelik fabrika­ları kurulmuştur. Antalya’da ferro krom -» ulaşım Murgul’da bakır —► ham madde Bursa’da otomotiv - * pazar ve ulaşım etkili olmuş­tur.

Efes antik kenti İzmir sınırları içinde yer almaktadır.

Kırıkkale silah, petrokimya ve demir-çelik sanayi tesislerinin bulunduğu önemli bir sanayi kentidir.