KPSS Türkçe Deneme Sınavı 22

Deyimlerin anlamını bilmeye yönelik bir sorudur. Parçada “karı­şıklık olan bir ortamda kendi çıkarla­rı için çalışmalar ve faaliyetler yürü­ten insanlar” anlatılmış ve bu insan­ların gerçekleştirdiği eylemleri karşı­layan deyim sorulmuştur. Bu anlamı karşılayan, B seçeneğindeki “bula­nık suda balık avlamak” deyimidir.

Kalıplaşmamış söz öbeği tar­zında bir soru tipidir. Soruda me­caz anlamlı bir sözün, gerçek anla­ma dönüştürülmesi İstenmiştir. Altı çizili sözde şiir dilinin, toplumun kul­landığı dil ile uzlaşamayacağı; top­lumun kullandığı bu dilden ne kadar uzaklaşırsa kendi özüne yaklaşaca­ğı vurgulanmıştır. Bu anlam, parça­nın geneline sezdirilmiştir.

ÖSYM’nin son yıllarda sınavlar­da sıklıkla sorduğu kesin yargı soru­larında “en, daha, oysa...” gibi karşı­laştırma bildiren sözcüklere ve bağ­laçlara dikkat edilmelidir. O hâlde “Bu kış tatilinde de Uludağ’a kayak yapmaya gidemedik.” ifadesinden daha önceki kış tatillerinden en az birinde Uludağ’a kayak yapmaya gi­dilmediği yargısına kesin olarak ula­şılır.

Sorunun çözümü için cümlele­rin konusunu tespit edelim: I. cümle­nin konusu, sözü edilen kitabın na­sıl ortaya çıktığıdır. II. cümlenin konusu, kitabın nasıl hazırlandığına dair iki ihtimaldir. İli. cümlenin konu­su, kitabın hazırlanmasına dair birin­ci ihtimalin değerlendirilmesidir, bu cümlede kitabın içeriğine yani ko­nusuna dair bir bilgi bulunmamak­tadır. IV. cümlenin konusu, bir ihtimalin gerçekleşmesiyle ulaşılabile­cek bir sonuçtur. V. cümlede kişisel bir değerlendirmeye yer verilmiştir. Dolayısıyla A, B, D ve E seçenekle­ ri parçadaki cümlelerle paraleldir. C seçeneği ise III. cümleyle uyumsuz­luk barındırmaktadır.

Parçanın konusunu dolaylı yol­ lardan sorgulayan bir soru tipidir. Düşüncenin akışını bozan cümleler­ le ilgili sorularda her cümlenin ayrı ayrı konusu bulunur. Diğer cümle­ lerle konu bakımından uyum sağla­ mayan cümle belirlenir. Cümlelerin konularını tespit edelim: I numaralı cümlenin konusu, halk şiiri ile divan şiiri arasındaki bir farklılıktır. II nu­ maralı cümlenin konusu divan ede­ biyatındaki soyut güzellik kavramı­ dır. III numaralı cümlenin konusu divan edebiyatındaki soyut güzelin varlığı veya yokluğu karşısında şa­ irin tutumudur. IV numaralı cümlenin konusu soyut güzele yaklaşmanın şair için önemidir. V numaralı cüm­ lenin konusu soyut güzele ulaşmak için şairlerin yapmacıklığa bile düş­ tükleridir. Buradan hareketle parça­ nın II, III, IV ve V numaralı cümle­ lerinde divan edebiyatındaki soyut güzel işlenirken I numaralı cümlede halk ve divan edebiyatlarının karşı­ laştırılması yapılarak konu dışına çı­ kılmıştır.

Cümle oluşturma sorularında öncelikle yargıyı içeren ifade yani yüklem bulunmalı, yargılar arası an­ lamsal bütünlük sağlanmalı ve cüm­ lenin sıralı cümle olup olmadığı­ na da dikkat edilmelidir. Bu cümle­ de yargıyı barındıran VI. söz grubu­ dur. O hâlde cümle anlamlı ve kural­ lı ifadesine uyularak dizildiğinde sı­ ralama II - IV - III - V - 1 - VI şeklinde olacaktır.

Paragraf oluşturmada cümleler arasındaki yapısal ve anlamsal bağ­ lantıya dikkat edilmelidir. Buna göre anlamlı bir bütün oluşturmak için sı­ ralama l l - l - l l l - V - I V şeklinde ola­ caktır.

Parçada resmin iki ana akımı hakkında çeşitli bilgiler verilmiş ve bu akımların niteliği sorulmuş. Birin­ ci akımın var olan dünyayı hiç değiş­ tirmeden tuvale yansıttığı dile getiril­ miştir. İkinci akımın ise yaşanan ger­ çekliği değiştirdiği ve farklı biçimde tuvaie yansıttığı dile getirilmiştir. Bi­ rinci akıma ayna, ikinci akıma sirk aynası denmesinin nedeni de budur.

Noktalama işaretlerinin görevle­rini sorgulayan bir soru tipidir. Soru­da virgülün yanlış kullanımı söz ko­nusudur. “-ip” ekiyle yapılmış bağ fi­ilden sonra virgül kullanılmaz. Dola­yısıyla “görünüp” sözcüğünden son­ra kullanılan virgül (,) yanlış kullanıl­mıştır. II ve III numaralı yerlere cüm­le bittiği için nokta (.), IV numaralı yere duygu bildiren bir cümle olduğu için ünlem (!), V numaralı yere cüm­le bitmediği için üç nokta (...) getiril­miştir.

B seçeneğinde geçen “pekçok” sözcüğü, ayrı olmasına rağmen biti­şik yazılmış ve yazım yanlışı yapıl­mıştır.

Numaralı sözcükleri sırasıyla değerlendirdiğimizde: “estetiği” söz­cüğü bir kavramın “ismidir”, “olan” sözcüğü “ses” sözcüğünü niteleyen bir “sıfaftır, “bunu” sözcüğü bir adın yerine geçen “zamir”dir. “bırakmış­lardı” sözcüğü yargı bildirdiğinden bir “eylem”dir. Dolayısıyla numaralanmış sözcüklerin türleri “isim, sı­fat, zamir, fiil” biçiminde sıralanmış­tır.

Ad tamlamalarını ve sözcük tür­ lerini karma biçimde sorgulayan bir soru tipidir. Belirtili ad tamlamala­ rı, hem tamlayanın hem tamlananın tamlama eki aldığı tamlama biçimle­ ridir. Sorunun A seçeneğinde “benim anlayışım” sözü belirtili ad tamlama­ sıdır ve tamlayanı olan “benim” söz­ cüğü bir zamirdir. Diğer seçenekler­ de de ad tamlamaları vardır ama so­ ruda istenen koşulları sağlayan bir ad tamlaması yoktur.

Cümlenin öğeleri ve sıfat ko­nusunu işleyen karma bir soru tipi­dir. Cümlelerdeki zarf tümleçlerini ve görevlerini belirleyelim: A seçene­ğinde “pazartesi akşamı” söz grubu bir ad tamlamasıdır. B seçeneğinde “gece yarısı” sözü bir ad tamlama­sıdır fakat nesnedir. C seçeneğin­de zarf tümleci yoktur. D seçeneğin­ de “hiçbir zaman" sözü bir sıfat tam­lamasıdır. E seçeneğinde “her gün” sözü özne görevindedir. Soruda ve­rilen seçeneklerin hepsi tamlama­dır. Ancak soru bize zarf tümleci sı­fat tamlamasından oluşanı sormak­tadır.

Eylemlerde çatı konusunu sor­ gulayan bir sorudur, “-t” eki eyleme “başkasına yaptırma” anlamı kat­ tığında “ettirgen çatı” oluşturur. Bu yüzden ettirgen çatı sorgulanmıştır. Seçenekler verilen anlam bakımın­ dan irdelendiğinde E seçeneğindeki “yıka-t-tır” eylemi işi başkasına yap­ tırma anlamı taşıyan ettirgen bir ey­ lemdir.

Parçanın yapısı başlığı altında boşluk doldurma tipinde bir sorudur. Boşluktan önceki kısımda bazı ro­ manları okumadan sadece üzerine yazılan eleştirilerle anlaşılabileceği dile getirilmiştir. Fakat Ulysses adlı roman için bunun geçerli olmayaca­ ğı sezdlrilmiştir. Bundan dolayı par­ çada boş bırakılan yere adı geçen romanın okunmadan değerlendirile­ meyeceğini vurgulayan bir seçene­ ğin getirilmesi gerekmektedir. D se­ çeneğindeki yargı bu yüzden parça­ yı anlamsal olarak tamamlamakta­dır.

Parçanın ana düşüncesinin sor­ gulandığı bir soru tipidir. Parçada modernizmin şiir üzerindeki olum­ suz etkisi dile getirilmiş, bu olumsuz etkiden korunmak isteyen şairin öz­ gün olması ve kendi şiir yeteneği­ ne inanması gerektiği dile getirilmiş­ tir. Bu yargıyı özellikle son cümleden çıkarmaktayız.

Parçada yan düşünceler konu­ sunu sorgulayan bir soru tipidir. Bu taız olumsuz köklü sorularda yanıta ulaşabilmek için seçenekleri tek tek değerlendirmek gerekir. A seçeneği­ ne parçadaki birinci cümleden ulaşı­ labilir. B seçeneğine “Bunda çocuk psikolojisi alanındaki gelişmelerin de önemli rolü bulunuyor.” cümlesinden ulaşılabilir. D seçeneğine "... sanatçı bakışının da önemli olduğu bu geliş­ melere bağlı olarak ortaya çıkmıştır.” cümlesinden ulaşılabilir. E seçeneği­ ne “Dolayısıyla çocuğun duyarlılığı edebiyata da yansıyor.” cümlesinden ulaşılabilir. Parçada çocuk edebiyatı­ na ve çocuğa verilen önemin kayna­ ğının felsefe olduğuna değinilmemiştir.

Parçada yan düşünceler konu­ sunu sorgulayan bir soru tipidir. Bu tarz olumsuz köklü sorularda yanı­ ta ulaşabilmek için seçenekleri tek tek değerlendirmek gerekir. A se­ çeneğindeki yargıya parçanın birin­ ci cümlesinden ulaşılabilir. B seçe­ neğindeki yargıya parçadaki ikinci cümleden ulaşılabilir. C seçeneği­ ne, parçada geçen “Yazarın döne­ mini yansıtmak gibi bir kaygısı yok­ tur.” ifadesinden ulaşılabilir. E se­ çeneğine, parçada geçen "... sıralı ya da sırasız bütün yaşamıdır oku­ ra sunulan.” ifadesinden ulaşılabilir. Parçada, öykülerde birinci kişi anla­ tımın yanlış olduğuna dair bir ayrın­ tıya yer verilmemiştir.

Parçada yan düşünceler konu­sunu sorgulayan bir soru tipidir. Bu tarz olumsuz köklü sorularda yanıta ulaşabilmek için seçenekleri tek tek değerlendirmek gerekir. B seçeneği­ne parçanın ikinci cümlesinden ulaşılabilir. C seçeneğine “...evrensel kül­tür karşısında millî kültürler bu yeni oluşuma ayak uydurmak zorunda kalıyor.” ifadesinden ulaşılabilir. D seçeneğine "... yeni alt başlıklar altında sunuluyor.” cümlesinden ulaşılabilir. E seçeneğine son cümleden ulaşılabilir. Parçada teknolojinin birçok kül­türel değeri olumsuz etkilediğine değinilmemiştir.

Parçadaki IV. ve V. cümlelerde hatıratı okuyanlara dönemin sosyo­ ekonomik durumuna ilişkin verilere ve birçok ünlü insanla ilgili edinile­ cek bilgilere yer verilmiştir. Bunlarda hatıratın, okurlara yararlan arasında sayılabilir.

Parçada “...yoğun bir anlatı­mı...” ifadesi biçemle ilgili bir yargıdır.

A seçeneğine, parçadaki soru cümlesinden; B seçeneğine, par­ çanın son cümlesinden; C seçe­ neğine, “Tanzimat Dönemi’nde bir­ çok konuda yaşanan hayal kırıklık­ ları ...” cümlesinden; E seçeneğine, “Servetifünûn Dönemi’nde dergicilik faaliyetlerinin hız kazanması olduk­ ça dikkat çekici” cümlesinden ulaşı­ labilir. Ancak parçada D seçeneğin­ de verilen ifadeye dair bir bilgiye ula­ şılamaz.

Parçada diğer yazarların prob­ lemden haberli olduklarına dair hiç­ bir bilgi yoktur. Burada yorum yapıl­ mıştır. A seçeneğine her iki dönem­ de de hayal kırıklıklarının yaşanmış olmasından, B seçeneğine parçada­ ki romana ad koyma cümlesinden, D seçeneğine birinci ve ikinci cüm­ leden, E seçeneğine ise yine ikinci cümleden ulaşılabilir.

Adını alma durumu orada bir soru ile yani bir bilinmezlikle veril­ miştir, kesin bir dil yoktur. A seçene­ ğine, hayal kırıklıkları örnek gösteri­ lebilir. B seçeneğine, dergicilik faali­ yeti cevaptır. D seçeneğine İse par­ çanın ortasındaki dergicilik faaliyet­ lerinin hız kazanmasından ulaşılır.