Çözümlü KPSS Anayasa Denemesi Çöz

Devletler Umumi (Genel) Hukuku: Bağımsız bir devletin diğer bir devlet veya milletlerarası kuruluşlarla olan ilişkilerini düzenleyen hukuk dalıdır. Devletler Genel Hukuku’nun Kaynakları: a. Antlaşmalar b. Milletlerarası teamül, örf ve âdet (Devletler arasındaki nezaket kuralları ve uygulamalar) c. İçtihatlar (Mahkeme kararları) d. Doktrin (Bilimsel içtihatlar, görüşler) (Cevap D)

Bir geleneğin, adetin “örf ve âdet hukuku” haline gelebilmesi için şu şartları taşıması gerekir: Toplumda uzun süreden beri tekrarlanarak devam etmeli (maddi unsur). Toplumda bu davranışa (âdete) uymak zorunda olunduğuna dair genel bir inanış olmalı (manevi unsur). Maddi yaptırım yani devlet gücüyle desteklenmiş olmalı. Görülmekte olan bir davada hâkim sorunu çözmek için önce yazılı kaynaklara bakar. Şayet bir yazılı kural yoksa örf ve âdet hukuku kurallarına bakar ve varsa onu uygular. Bu yüzden örf ve âdet hukukuna tali (ikincil) kaynak denilmektedir. (Cevap B)

O ana kadar kimseye ait olmayan bir hakkı kişinin ilk sahibi olarak kazanmasına aslen kazanma denir. Anne babanın çocuklar üzerinde sahip olduğu velayet hakkı, bir kimsenin doğadaki bir hayvanı avlayarak edindiği hak gibi. (Cevap D)

Anayasanın eşitlik ilkesini düzenleyen 10. maddesinde 2010 yılında yapılan değişiklikle kadınlar, çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gazilere farklı uygulamalar getirilebileceği ve bu düzenlemelerin eşitlik ilkesine aykırı yorumlanamayacağı belirtildi (Kamuoyunda pozitif ayrımcılık olarak bilinen madde.). İşçiler bu grupta sayılmadığından, işçilere yapılacak farklı bir uygulama anayasanın yasalar önünde herkes eşittir hükmünü düzenleyen eşitlik ilkesine aykırı sayılır. (Cevap B)

1982 Anayasası’na göre, sadece anayasa değişiklikleri halkoyuna sunulabilir. Anayasa değişikliğini sadece TBMM’nin en az 1/3 oranındaki milletvekili yazılı olarak yapabilir. Değişikliklerin iptalini Anayasa Mahkemesinden TBMM’nin en az 1/5 oranındaki milletvekili veya Cumhurbaşkanı isteyebilir. Anayasa değişikliklerinin sadece şekil açısından iptali istenebilir. Anayasa değişiklikleriyle ilgili halk oylamasının usulüne uygun olarak yapılıp yapılmadığını Yüksek Seçim Kurulu denetler. Bakanlar Kurulu anayasa değişikliği hakkında kanun tasarısı hazırlayamaz. (Cevap D)

• 1982 Anayasası’na göre, siyasi parti grubu kurabilmek için en az 20 milletvekiline sahip olmak gerekir. • Siyasi parti grupları Meclis Başkanlığına aday gösteremezler. • Siyasi parti grupları, meclis soruşturması ile ilgili görüşme yapamaz ve karar alamazlar. • Siyasi parti grupları, yasama dokunulmazlığı ile ilgili görüşme yapamaz ve karar alamazlar. • Siyasi parti grupları TBMM Başkanlık Divanında ve komisyonlarda (bütçe komisyonu dışında) üye sayısı oranında temsil edilirler. (Cevap E)

Olağanüstü hâl ilanını gerektiren hâllerden daha vahim şiddet hareketlerinin yaygınlaşması veya savaş hali, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, ayaklanma olması veya vatan veya cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli kalkışmanın veya ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması sebepleriyle, Cumhurbaşkanı Başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, Milli Güvenlik Kurulunun da görüşünü aldıktan sonra, yurdun bir veya birden fazla bölgesinde veya bütününde, süresi 6 ayı geçmemek üzere sıkıyönetim ilan eder. Her üç hâlde bu karar Resmî Gazete’de yayımlanır ve yürürlüğe girer. Aynı gün (hemen) TBMM’nin onayına sunulur. Meclis, olağanüstü hâl ve sıkıyönetimi kaldırabilir veya süresini değiştirebilir. Meclis, Bakanlar Kurulunun istemi üzerine her defasında 4 ayı geçmemek üzere, bu süreyi uzatabilir. Ülkenin herhangi bir nedenle siyasi bunalıma girmesi durumunda da ilan edilemez. (Cevap C)

Anayasaya göre yönetmeliği, “Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri (belediye, üniversiteler, TRT gibi kamu kurumları)” çıkarır. Kendi görev alanını ilgilendiren kanunların veya tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. Her yönetmelik Resmî Gazete’de yayımlanmaz. Hangi yönetmeliklerin Resmî Gazete’de yayımlanacağı kanunla belirtilir. Yönetmelikler hangi biçimde yayınlanıyorlarsa yayınlandıkları gün yürürlüğe girerler. Yönetmeliklerin yasal dayanağı olmak zorundadır. Yönetmelik çıkarmak için Danıştayın incelemesi şart değildir. Ayrıca yönetmelikler Cumhurbaşkanının imzasına sunulmaz. (Cevap D)

Merkezden yönetim ülkenin tümüne sunulacak hizmetlerin merkez denilen tek elden yürütülmesi ve bütün kaynakların tek bir otoritenin elinde toplanmasıdır. Her hizmetin tek merkezden sunulması sürekli izin ve hiyerarşik denetimin söz konusu olması bürokrasiyi artırır. Buna bağlı olarak kırtasiyecilik yani yazışma vs. artar. Tek bir merkezin yöresel sorunları ve buna bağlı olarak sunulacak yöresel hizmetleri tespit etmesi güçtür. Her şeye tek bir merkezin karar vermesi demokratik değildir. Bunlar merkezden yönetimin sakıncalarıdır. C seçeneğinde belirtilen hizmetlerin yeknesak (derli toplu, dağınık olmadan) bir biçimde yürütülmesi merkezden yönetimin sakıncası değil, yararlarından bir tanesidir. (Cevap C)

Değişen ekonomik şartlar bağımsız ve özerk, düzenleyici ve denetleyici idari kuruluşların devletçe oluşturulmalarına yol açmıştır. Genel özellikleri kamu tüzel kişiliğine sahiptirler. İdari ve mali özerkliğe sahiptirler. Öngörülen kanunlarla kurularak Başbakanlık ya da diğer bakanlıklarla ilişkilendirilmişlerdir. Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu bağımsızlığı anayasaca güvence altına alınmış ve yargı bölümünde düzenlenmiştir. Kamu tüzel kişiliğine sahip bağımsız ve özerk, düzenleyici ve denetleyici idari kuruluşlar arasında yer almaz. (Cevap C)