KPSS Türkçe Deneme Sınavı 17

Parçanın öznellik karşıt düşünceler ” parçada “dile kullanılmıştır. parçada lelerin yüklemleri “değil, bu kelimeler anlamca olumsuzdur. yerinde ikileme kullanılmıyor.

Parçanın ana düşüncesini içeren cümle V numaralı cümledir çünkü parçada ''tartışma'' ile ilgili olarak “Görüşlerimiz yazıya dökülmeden sadece bize aittir, istediğimiz gibi düşünebilir hatta alay edip saçma bulabiliriz ama bu düşünceler yazıya dökülünce tartışma başka bir hâl alır onun için düşüncelerimizi makul bir şekilde dile getirmeliyiz''. ana düşüncesinin karşılığı bu cümlede verilmiştir.

Parçada kısa öyküyle ilgili olarak söylenen cümle­ler içerisinde geçen “parmak jimnastiği” sözü onun kolayca yazılabileceğinin düşünülmesi anlamını ön plana çıkarmaktadır.

III. cümlede eserle ilgili olanlar için saklı kaldığı belirtilmiş ama bunun bir zorunluk olduğundan söz edilmemiştir.

Parçada bir yazarın özgünlüğe ulaşmasının kendi düşüncelerinde ısrar etmesinin sonucunda gerçekleşeceği vurgulanmıştır. Altı çizili sözde de okura, beğenilme kaygısıyla durmadan bakmanın sakıncasından söz edilmiştir.

Bu tip sorularda öncelikle giriş cümlesinin bulmak gerekir. Giriş cümlesi ise öncesinde bir cümle olduğunu belirten sözcükler içermez ve genellikle en genel yargıdır. Yukarıdaki cümlelerden III. olanı giriş cümlesi olmaya en uygundur. Giriş cümlesi­ni bulduktan sonra onun içinde geçen sözcüklerle uyumlu ve ortak sözcükler içeren ikinci cümle ara­nır. Özellikle cümle sonlarındaki sözcükler bizim için iyi bir ipucudur. Burada III. cümlenin sonunda geçen “dönem” sözcüğü bizim için anahtar yani ortak sözcüktür ve buna bakarak III’ten sonra V’in geleceğini söyleyebiliriz. V’ten sonra İtalyan bilim adamıyla ilgili bir gelişme olan I gelir ve sonra “ma­tematik” sözcüğünün etkisiyle II, daha sonra da sonuç cümlesi olarak IV gelmelidir. Yani sıralama lll-V-l-ll-IV olmalıdır.

Parçada yazar, salıncaklara olan tutkusundan ve özellikle de seyyar salıncaklara olan ilgisinden ve korkusundan dolayı onlara bir türlü binemeyişinin pişmanlığından söz etmektedir. Ama V. cümlede günümüze dönerek seyyar salıncakları gördüğü bir yere değinmiş ve parçanın akışını bozmuştur.

Hayıflanma, bir durumdan veya olaydan dolayı kendi kendine üzülmek, acınmak demektir. VI. cümlede seyyar salıncaklara çocukluğunda bir saçma korku yüzünden binemeyişine üzüldüğü, açındığı için bir hayıflanma dile getirilmiştir. Ha­ yıflanma genellikle pişmanlık belirten cümlelerde bulunur.

Gerekçe, bir neden veya amaç demektir. II.cümlede zorlanmalarının gerekçesi olarak çok yorul­maları, IV. cümlede de salıncağa binmemesinin gerekçesi olarak dönerken düşme korkusu gösterilmiştir.

Bir cümledeki neden-sonuç ilişkisini yükleme sora­cağımız “neden?” sorusuyla anlayabiliriz. IV. cüm­lede “Türk romanının bütün yükü NEDEN Ahmet Mithat Efendi’ye kalmıştır?” diye sorduğumuzda “Sanatçıların hemen hemen hepsi birer romandan sonra dikkatlerini başka alanlara yönelttiklerinden” cevabını alırız.

Parçadaki ilk dört cümlede Tanzimat Dönemi yazarlarının romana gösterdiği ilginin yetersizliğinden, V. cümleden itibaren ise Ahmet Mithat Efendi'nin sanat geçmişinden söz edilmiştir.

Parçada sevilmeyen birinin zorluk içinde olması ve bunu hak ettiğinin düşünülmesi söz konusu olduğu için buna uygun atasözü de “Şeytan azapta gerek''tir.

Parçada kişileştirmeye “Üstelik yüzyıllar önce kalıcı sanılan veya adlandırılan pek çok eser yok olup gitmiş, aksine kimsenin değer vermediği eserler dimdik ayakta ve bizi selamlamakta. " cümlesin de, yinelemelere “teker teker, yazmışlar yazmışlar, her .. her .. " gibi ifadelerde, konuşma havasına sorulan sorularda, olasılığa ise “belki de kendinden sonraki nesillere bir kılavuz olsun diye yazar.'' cümlesinde rastlayabiliriz ama “tanık gösterme " olması için bir kişinin ismine ve onun sözüne yer verilmesi gerekir.

Parçanın sonlarına doğru dile getirilen “Bugüne bunların kaçı kalmış? Kaçı zamanın acımasız­ lığına yenilmeden günümüze kadar gelebilmiş? Bunlardan kaçı gerçekten ölümsüz bir değer taşı­yor? Ben size söyleyeyim cevabı: Pek azı. Üstelik yüzyıllar önce kalıcı sanılan veya adlandırılan pek çok eser yok olup gitmiş, aksine kimsenin değer vermediği eserler dimdik ayakta ve bizi selamla­makta.” bu sözler eserlerin kalıcılığının uzun süre sonra belli olduğuna bir kanıttır.

Bu tip soruların çözümünde öncelikle parçanın akışını bozan cümleyi bulmak gerekir, bunu ya­ parken de cümleler arasındaki anahtar yani ortak sözcüklere dikkat etmek ve onlardan yararlanmak gerekir. Akışı bozan cümleyi bulduktan sonra da seçeneklerden onunla ilgili yer değişimlerini ger­ çekleştirip hangisinin olabileceğine karar vermek gerekir. Burada parçanın akışını bozan cümle lll’tür çünkü ll’nin sonunda görüşten, lll’te ise bir geziden söz ediyor. Zaten dikkat edersek IV’ün ba­ şında “görüş” sözcüğü, V’in başında da “seyahat” sözcüğü var. Demek ki II ile IV ve III ile V art arda gelmek zorunda. O zaman da III ile IV’ün yer de­ğiştirmesi sorunu ortadan kaldırmaktadır.

Parçada, “yüzü geniş yayla düzlükleri gibi rahat ve serin, gözleri yaylaların bulutsuz gökleri gibi aydınlık, ceketinin yağdan ve tozdan kaskatı ke­ silmiş yakasına, tıraşsız yüzüne, sigara zehrinden sararmış parmak uçlarına” sözlerinde bir insanın fiziksel betimlemesi yapılmıştır. Betimlemenin ya­ nında hatta ondan daha fazla bir yolculukta ya­şanan olaylar hareketli bir şekilde anlatıldığı için öyküleme de vardır.

III. numaralı noktalama işareti olan virgül yanlış kullanılmıştır çünkü zarf-fiil eklerinden sonra (-ken) hiçbir noktalama işareti getirilmez.

IV numaralı “işgücü” sözcüğünün yazımı yanlıştır. Doğrusu “iş gücü” şeklinde olmalıdır.

“Yiyip” sözcüğünde ünlü daralması (ye(i)-y-ip),yi­ne “yiyip” sözcüğünde kaynaştırma ünsüzü (ye-y-ip), “içtiklerimin, işittiklerimin” sözcüklerinde ünsüz benzeşmesi (iç-d(t)ik-lerimin, işit-d(t)ik-lerimin), “bahtiyar etmedi, yiyip içtiklerimin, gibi sözlerde de ulama vardır. Şiirin hiçbir yerinde ünsüz yumuşa­ması yoktur.

Soruda bize sözcüğün yapısını soruyorsa burada “basit, türemiş, birleşik” yapılı sözcükleri kastettiği­ni anlamalıyız. “Yapıt” sözcüğü “yap-” fiil kökünden “-ıt” yapım ekiyle isim yapılmış ve türemiş olmuş­tur, “uygarlık” sözcüğü “uygar” isim kökünden “-lık” yapım ekiyle isim yapılmış ve türemiş sözcük ol­muştur, “çevresine” sözcüğü “çevir-” fiil kökünden “-e” yapım ekiyle ünlü düşmesine de uğrayarak isim yapılmış ve türemiş sözcük olmuştur, “çıkar­mıştır” sözcüğü “çık-” fiilinden “-ar” yapım ekiyle fiil olmuş ve türemiş sözcük olmuştur. “ Karşısına” sözcüğü ise “karşı” ismine “-s” kaynaştırma ünsü­zü, “-ı” iyelik eki, “-n” kaynaştırma ünsüzü, “-a” yö­nelme hâl eki almıştır, aldığı bütün bu ekler çekimeki olduğu için bu sözcük yapıca basittir.

Parçanın II. cümlesinin nesnesi “gökkuşağının tüm renkleri”dir. Bunu yükleme(görebilirsiniz) so­rulan “neyi?” sorusuyla anlayabiliriz. Bu nesnenin tamlayanı “gökkuşağının”, tamlananı ise “renkeleri”dir. Bu iki sözcük de ek aldığı için bu tamlama bir belirtili isim tamlamasıdır ve bu tamlamanın söz­cüklerinin arasına “tüm” sıfatı girmiştir.