KPSS Anayasa Deneme Sınavı 22

Hukukta haklara ve borçlara ehil olabilen varlıklara kişi denir. Ki- şiler gerçek ve tüzel kişi olmak üze­ m re iki gruba ayrılır. Gerçek kişiler in­ sanlardır. Gerçek kişilik, sağ ve tam doğumla başlar. Tüzel kişiler ise bü­ 3 yük projelerin hayata geçirilmesi hu­ susunda insanların ömürlerinin kısa olması ve ekonomik açıdan da ye­ tersiz kalmaları nedeniyle gerçek ki­ şilerin hukuktaki boşluğu doldurma­ maları üzerine yaratılan suni kişilik­ lerdir. Kişilerin sahip olduğu iki tür ehliyet vardır. Bunlar hak ve fiil eh­ liyetidir. Hak ehliyeti, kişinin haklara ve borçlara sahip olmasını sağlayan bir ehliyet olup pasif karakterlidir. Yani kişinin bu ehliyete sahip olma­ sı için yapması gereken bir şey yok­ tur. Hak ehliyeti sağ ve tam doğmak koşuluyla ana rahmine düşüldüğü an kazanılır. Fiil ehliyeti ise kişinin bir fiilde bulunarak hukuki bir sonuç yaratabilmesi için gereken ehliyet­ tir. Bu ehliyete sahip olmak için kişi­ nin birtakım özelliklere sahip olması gerektiğinden aktif karakterli bir ehli­yettir.

Devletin toplumsal hayata mü­ dahale etmediği, kişilerin özel yaşa­ mına terk ettiği alana “negatif statü hakları" denir. Anayasa’da düzen­ lenen bu haklar oldukça geniş dü­ zenlenmiştir. Konut dokunulmazlı­ ğı, özel hayatın gizliliği, yerleşme ve seyahat hürriyeti, basın hürriye­ ti, zorla çalıştırma yasağı, düşün­ ce hürriyeti, dernek kurma hürriye­ ti, toplantı ve gösteri yürüyüşü hak­ kı, mülkiyet hakkı, din ve vicdan hür­ riyeti, kişinin dokunulmazlığı, basın hürriyeti, kanuni hâkim güvencesi, suç ve cezalara ilişkin hükümler, is­ pat hakkı, koruyucu haklar arasında yer alır. Çalışma ve sözleşme hürri­ yeti ise sosyal ve ekonomik haklar (pozitif statü hakları) arasında yer alır.

Soruda tanımı verilen hu­ sus takasa ilişkindir. Takas, Borçlar Kanunu’nda borcu sona erdiren se­ bepler arasında yer almaktadır. Ta­ kas ve trampa sıklıkla karıştırıisa da trampa malın malla değiştirilmesidir.

Anayasa değişiklikleri hakkında kanunlar TBMM’de iki defa görüşü­ • Anayasa görüşmeleri sırasında ivedilikle görüşme yasağı vardır. İki görüşme arasından 48 saat geçmelidir. İki görüşme arasındaki süreye “serinleme süresi” denir. • Anayasa’nın değiştirilmesi TBMM üye tam sayısının en az 1/3'i tara­ fından yazılı olarak teklif edilebilir. ® Anayasa değiştirme teklifinin kabulü, Meclis üye tam sayısı­ nın 3/5’ünün çoğunluğunun giz­ li oyuyla mümkündür.

Yarı demokraside seçimle iş ba­ E şına gelmiş meclis ve yöneticiler bu­ lunsa da bazı kararlar seçmenlerin doğrudan katılımıyla alınır. Yarı de­ mokrasinin araçları şunlardır: • Referandum • Halk girişimi • Halk vetosu • Temsilcilerin azli

Başbakan veya bakanlar hak­ kında, Türkiye Büyük Millet Mecli­ si üye tam sayısının en az 1/10’inin vereceği önerge ile soruşturma açıl­ ması istenebilir. Meclis, bu istemi en geç 1 ay içinde görüşür ve gizli oyla karara bağlar.

1982 Anayasası’na göre, Baş­ bakanı seçme ve istifasını kabul etme yetkisi Cumhurbaşkanına ta­ nınmıştır. Cumhurbaşkanının Başba­ kanı görevden alma yetkisi yoktur.

1982 Anayasası’na göre, siya­ si partilerin mali denetimini yapma yetkisi Anayasa Mahkemesine aittir. Anayasa Mahkemesi, bu yetkiyi kul­ lanırken Sayıştaydan yardım alır.

Türk İdare Hukuku’na göre, en büyük hiyerarşik amir Bakan’dır. İdari teşkilatta bakandan sonra ge­ len makam müsteşarlık makamıdır.